Vogeltrek


Zeemeeuw
Sinds het najaar van 2012 worden vanaf de Meteotoren ook vogelwaarnemingen gedaan. De toren biedt uitstekend zicht op vogels boven de duinen van Meijendel, het Zwarte Pad, boven het strand en ver op zee. Veel trekkende vogels komen op ooghoogte langs. Daarmee is de functie van deze luchtwachttoren als waarnemingspost hersteld: voor vogels in plaats van vliegtuigen.

Weinig strandgangers zal de vogelrijkdom van de Nederlandse kust ontgaan. Met hun gekrijs en flinke postuur zijn de ‘zeemeeuwen’ immers in alle seizoenen nadrukkelijk aanwezig. Minder mensen weten dat langs de Noordzeekust behalve meeuwen ook veel andere vogelsoorten voorkomen. De hiernaast afgebeelde Scholekster en Zeekoet  zijn bijvoorbeeld vogels die ook veel langs de kust kunnen worden gezien. Scholen vis in het ondiepe kustwater trekken  zeevogels aan  en de duinen zijn een rijk vogelbroedgebied. Vanaf de Meteotoren worden door de seizoenen heen ongeveer 150 vogelsoorten regelmatig waargenomen.

De vogeltrek maakt de Hollandse kust extra interessant. Voor de ornitholoog – meer algemeen aangeduid als vogelaar of vogelspotter - is de trektijd een spannende periode, omdat het weer deze seizoensgebonden migratie onvoorspelbaar maakt. De windrichting en de kracht ervan zijn het meest bepalend of de ‘vogels van het seizoen’ in flinke aantallen worden gezien. Een zuidoostelijke of zuidwestelijke bries van 3 tot 5 Beaufort is uitstekend om in het najaar trekkende zangvogels te zien.

Onder deze omstandigheden kunnen bij Den Haag grote aantallen zangvogels passeren, bijvoorbeeld meer dan 100.000 Vinken of Spreeuwen op één dag. Met rugwind vliegen vogels echter vaak hoog waardoor ze gemist worden, zeker wanneer op een mooie dag de hemel strakblauw is. Ook trekken veel vogelsoorten vooral of uitsluitend in het donker. Alleen door hun contactroep weet je dan dat ze onderweg zijn. Dat is ook het geval bij nevelig weer wanneer veel overvliegende zangvogels onzichtbaar maar wel hoorbaar zijn. Maar een klein deel van de vogels die langs en over Den Haag vliegen wordt gezien!

De soorten die overdag migreren kunnen onder gunstige weersomstandigheden met een verrekijker worden waargenomen. Dit zijn de vogels waar de trektellers op uit zijn. Op de site Vogeltrektellingen & ringvangsten in Nederland worden dagelijks de waarnemingen genoteerd van telposten door het gehele land.
Belangrijke trektelposten in Den Haag zijn De Vulkaan in het Westduinpark en de havenhoofden van Scheveningen.


Het voor- en najaar zijn de beste perioden voor het waarnemen van vogeltrek, omdat vogels dan op weg zijn tussen het overwinteringgebied en hun broedplaats. Maar eigenlijk zijn er in alle maanden wel trekvogels langs de kust, vooral in de eerste uren na zonsopgang. Noordwesterstorm drijft zeevogels naar de kust en in de trektijd levert dat vaak zeldzaamheden op.
Een zeer spannend verschijnsel is vorsttrek: in een zeer koude periode kan het gebeuren dat vogels massaal hun winterkwartieren ontvluchten omdat hun voedsel door sneeuw en ijs onbereikbaar is geworden. Verschillende soorten eenden en ganzen, maar ook zangvogels zoals lijsters en leeuweriken spoeden zich dan langs de kust naar het zuiden.

De Vulkaan, een 31 meter hoge duintop gelegen aan het einde van de Savornin Lohmanlaan, is niet zonder reden de voornaamste vogeltrektelpost in Den Haag.

Professor Luuk Tinbergen trok in 1948 de volgende conclusie: “De zeewaartse trek over het binnenland schuift als een heel breed front over het land, dit is ieder herfstseizoen vast te stellen. Op dezelfde manier als bij Den Haag zal hij dus ook op andere plaatsen aan de Hollandse kust vogels toevoegen aan de trekkersstroom langs het zeeduin. Dit verklaart, waarom deze laatste stroom (ten zuiden van Den Haag) ten slotte zo buitengewoon sterk wordt”.

De waarnemingen vanaf de Meteotoren zijn aanvullend op die van De Vulkaan. Als pluspunt voor de Meteotoren geldt het prachtige uitzicht over Meijendel. De vogeltrektellingen vanaf de Meteotoren dienen geen wetenschappelijk doel hoewel de bijdrage van de tellingen aan de database van Trektellen wel voor natuuronderzoek en -bescherming bruikbare informatie oplevert.

Enkele recordaantallen van trekvogels die op een dag geteld zijn op de Haagse telpost De Vulcaan (deze aantallen komen tot stand door schattingen van grote groepen aangevuld met precies getelde vogels):

Soort Aantal Datum
Graspieper 18276 26 sept. 2021
Blauwe Reiger 68 24 maart 2020
Brandgans 2182 23 april 2020
Buizerd 363 28 oktober 2018
Kievit 514 2 oktober 2020
Stormmeeuw 1611 17 januari 2020
Alk / Zeekoet 7383 9 januari 2022
Boerenzwaluw 1377 8 mei 2021
Koolmees 89 18 oktober 2021
Zanglijster 1770 13 oktober 2020
Spreeuw 76370 23 oktober 2021
Fuut 366 26 februari 2022
Kramsvogel 15873 1 november 2020
Vink 201637 23 oktober 2021
     

Scholekster

Zeekoet

Vink

Zwerm spreeuwen

Buizerd

Bergeend

Torenvalk
 

Klik op de tekst om de tellingen van de telpost Zwarte Pad / Meteotoren apart te bekijken.
Kies daar eventueel een andere vogelsoort, maand, jaar of telpost.

 

Voor het laatst gewijzigd op 02-10-2022.